Hàng năm, vào dịp đầu Xuân tháng giêng, ở miền Bắc Việt nam
có rất nhiều lễ hội. Hầu như nói đến lễ hội thì hình như bao giờ cũng có những
cơ sở văn hóa tôn giáo, hay văn hóa truyền thống tâm linh đi cùng, như đền,
đình, miếu hay chùa.
“Lễ” là những dịp bà
con tìm về văn hóa tâm linh; “Hội” là những dịp để bà con tụ tập, giao lưu,
tham gia các hoạt động văn hóa dân gian truyền thống, hay hướng về những món ăn
tinh thần.
Mùa lễ hội cũng là những dịp bà con đi đến những cơ sở văn
hóa tôn giáo rất đông. Hội Lim năm nay cũng không là một ngoại lệ. Từ sáng sớm
khi chúng tôi đến hội, đã thấy đông đảo thanh niên nam nữ, người già, người trẻ
đều thi nhau đến du Xuân, trẩy hội. Ở đây có khá nhiều hoạt động văn hóa truyền
thống của bà con ở khu vực làng Lim này, như đấu vật, chơi đu, chọi gà, và đa
số là các nhóm những liền anh liền chị hát dân ca quan họ ở những điểm khác
nhau trong khu vực hội làng. Đây là những nét đặc trưng của văn hóa làng Lim.
Ngay trong khu vực hội là một ngôi chùa được xây dựng khá
khang trang. Có rất nhiều người dân đến hội cũng vào chùa lễ, viếng. Có khá
nhiều người dân mang cả những mâm thức ăn cúng mặn, cùng với vàng mã đem đặt
lên cúng ở bàn thờ Phật. Tôi vô tình nghe thấy một cậu thanh niên cầu khấn thực
hiện được những điều không nên làm. Không những thế, cũng có một chị lễ vái và trù
ẻo một người khác nợ tiền của chị không trả. Tôi biết trong số những người đến
chùa lễ viếng kia, có rất nhiều những người khá văn minh và thanh lịch. Nhưng
tôi không hiểu còn bao nhiêu người đi lễ chùa mà không hiểu được những điều nên
làm trong chùa – nơi chính là cơ sở văn hóa của đạo Phật.
Đi cùng xe mấy người bạn, bên cạnh xe chúng tôi, có chị Sao Mai, một người viết khá nhiều về đạo Phật. Đây là dịp để tôi được
trao đổi cùng chị:
Phóng viên:
- Chào chị Sao Mai!
Sao Mai:
- Chào bạn!
Phóng viên:
- Rất vui hôm nay lại được cùng chị tham dự lễ hội mùa Xuân
này!
Sao Mai:
-
Tôi cũng rất vui vì được cùng các bạn tham quan những hoạt động ở đây! Chắc bạn cũng muốn viết bài về những
hoạt động thú vị ở nơi này?
Phóng viên:
-
Vâng, ngoài việc tham quan lễ hội, chúng em cũng muốn
tìm hiểu, nghiên cứu về những nguồn gốc của loại văn hóa dân gian này và văn
hóa tâm linh của bà con nơi đây.
Sao Mai:
-
Cũng lâu lắm rồi tôi mới quay trở lại xem hội nơi này.
Ngày nay, cuộc sống vật chất và tinh thần được nâng cao, người dân cũng no đủ
hơn những thập niên trước rất nhiều. Hơn nữa dân số cũng tăng lên nhiều so với
những năm về trước, dân tình đi lễ hội quá đông, cho nên chuyện đi trẩy hội mùa
Xuân nó không còn mang những nét thanh tao như ngày trước.
Phóng viên:
-
Chị nói cũng có lý. Nhân dịp đây, cho em hỏi, chị cũng
có nghiên cứu và tìm hiểu về đạo Phật, vậy chị nghĩ như thế nào về những du
khách đến thăm chùa ở đây.
Sao Mai:
- Người dân Việt Nam , hầu như nhà nào cũng có bàn
thờ ở trong nhà để thờ cúng tổ tiên. Và văn hóa tín ngưỡng của Việt Nam ,
ngoài một số tôn giáo như: Cơ Đốc giáo, Thiên Chúa giáo, Cao đài, Hòa hảo… phần
nhiều cũng là những người tin theo đạo Phật.
Nhưng phần nhiều người dân đến chùa hiện nay, cũng lễ Phật;
nhưng họ lại không hiểu đạo Phật và chưa tìm hiểu về đạo Phật. Thường thì họ đi
chùa là để lễ lạy, cầu may; cầu xin Phật hay thần thánh phù hộ giúp đỡ họ về
sức khỏe, về tiền tài, tình yêu, hạnh phúc, may mắn, v.v. Nhưng đấy chính là
những hình thức mê tín, tức là tin một cách mê muội, không có cơ sở. Họ không
biết rằng cầu xin lễ lạy không thể mang lại được kết quả như muốn chủ quan của
họ. Nếu ta đi lễ lạy, cầu xin ở đền, chùa… mà đạt được tất cả những gì như ta
kỳ vọng, thì sẽ có nhiều người chẳng cần phải lao động, chỉ việc đi chùa lễ lạy,
xin xỏ là xong.
Phóng viên:
- Chị nghĩ có cách nào để những
người dân có thể hiểu và ý thức được điều này?
Sao Mai:
- Trong hơn hai thập kỷ gần đây, do
sự đổi mới tư duy trong chính sách của các nhà lãnh đạo chính phủ Việt Nam , tự do tín
ngưỡng tôn giáo được tôn trọng và thực hiện. Do vậy, Phật giáo cũng được phục
hồi và phát triển. Với đạo Phật, người ta bắt đầu khôi phục, cải tạo và xây dựng mới một số chùa chiền. Có khá
nhiều kinh sách của Phật giáo được dịch từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt và
được in ấn, xuất bản và lưu hành rộng rãi, đưa những di sản văn hóa của đạo
Phật này đến những người con của Phật.
Ngày xưa, khi tôi còn nhỏ chỉ thấy các cụ già đến chùa, nhưng
đa số họ cũng không hiểu nhiều lắm về giáo lý của nhà Phật. Ngày nay, có rất nhiều thanh thiếu niên cũng đến chùa
và được tìm hiểu về đạo Phật. Có được điều này, một phần là do sự nỗ lực truyền
bá văn hóa đạo Phật của các Sư - những
người tu hành là tu sĩ, kết hợp với một số những cư sĩ tại gia tích cực; một
phần là cũng có khá nhiều sách và tư liệu về Phật giáo được phát hành và phân
bổ với phạm vi khá rộng rãi, nên các em cũng có nhiều cơ hội được tiếp cận, tìm hiểu
và tiếp thu kiến thức. Đây là một dấu hiệu tích cực, lạc quan. Vì nếu các em
hiểu được nhiều giáo lý của nhà Phật, thì các em có tư tưởng sống tích cực và hướng thiện lên rất nhiều. Tuy vậy, những
thanh, thiếu niên giới trẻ như các em, và cả những người trong giới trung niên
và người già biết và hiểu đạo Phật cũng còn
quá ít so với số lượng những người vẫn đi chùa hiện nay mà không hiểu về đạo
Phật.
Tôi nghĩ rằng chúng ta cần phải tích cực hơn nữa trong việc giáo
dục ý thức của người dân khi đến chùa, để họ hiểu được văn hóa chùa chiền, cũng như nguồn gốc của đạo Phật và mục đích
tu hành. Tôi nghĩ là có nhiều cách để truyền bá những tư tưởng này. Ví dụ như
bằng các phương tiện thông tin, truyền thông đại chúng, hay cần phải nhờ sự hỗ
trợ của chính quyền địa phương các cấp… Tôi mong ước có một ngày nào đó, đạo
Phật được phổ cập giáo dục ở Việt Nam .
Phóng viên:
-
Em đã được đọc được một số bài viết trong trang blog
của chị:
Thiendinh-hhn.blogspot.com.
Tư tưởng chủ đạo trong hầu hết
những bài viết của trang blog này đều mang tính tư duy khoa học. Tuy nói về tôn giáo và
việc tu hành, nhưng nó lại mang đầy tính khoa học và biện chứng. Điều em thích nhất ở những bài viết này là có rất nhiều thông tin và dữ liệu thể hiện việc
trải qua sự nghiên cứu sâu sắc. Không những vậy, những vấn đề của việc tu hành
và tâm lý tu hành cũng như bản năng của con người được chị nói một cách rất
chân thực. Nó mang tính nghiên cứu khoa học và khảo sát cao. Có lẽ nhiều người
khi đọc những bài viết này sẽ nhận thấy đây là một thực tế. Tuy rằng không phải tất cả mọi người đều sống theo bản năng như vậy, nhất là những nhà tu hành là những vị đã xuất gia. Những bài viết này đã phản ánh việc tu hành trên một góc
độ khoa học rất vi tế. Có lẽ rất ít người viết ở những tư duy và tư tưởng như
của chị.
Sao Mai:
-
Xin cảm ơn sự đánh giá của bạn với những bài viết trong
trang blog: thiendinh-hhn.blogspot.com của chúng tôi!
Phóng viên:
-
Trong đó em thấy có rất nhiều ý kiến phản hồi từ độc
giả, hầu như họ rất quan tâm đến những bài viết này. Và cũng có rất nhiều sự tranh luận sôi nổi từ
độc giả về những bài viết này qua những phần bình luận của họ. Ví dụ như những bài
viết gần đây của chị là những bài:
2. MỘT CÁI NHÌN CHỦ QUAN VỀ TỊNH
ĐỘ.
Sao Mai:
-
Bạn nghĩ rằng tự mình tôi có thể viết được những bài
viết này sao? Thực ra, trong một số bài
viết, tôi chỉ là một phát ngôn viên, nói lên những nhận định của một cư sĩ cao
cấp mà tôi rất ngưỡng mộ và khâm phục mà
thôi. Không những thế, xung quanh tôi còn có rất nhiều những người thầy. Những
người thầy của tôi là những nhà khoa học
cũng tu hành; là những người đã trải nghiệm những thực tế trong quá
trình định tâm; và là những kho tàng kiến thức tư liệu xung quanh tôi. Người mà
tôi ngưỡng mộ nhất, anh ta chính là người đã dành ra cả một cuộc đời của
mình nghiên cứu về tư liệu Phật Pháp, cùng mấy chục năm thực hành thiền định.
Và anh ấy cũng có gặt hái được một số thành tựu nhất định trong việc thực hành
thiền định, trải nghiệm qua thực tế của việc định tâm. Anh ta cũng chính là một
kho tàng kiến thức sống mà những bài viết trong trang blog:
thiendinh-hhn.blogspot.com này chứa đựng rất nhiều tư tưởng của anh. Và điều quan trọng hơn cả, những bài viết chính trong trang blog này chính là bài viết của anh ấy.
Phóng viên:
Dường như những chủ đề mà các anh chị đề cập đến trong trang blog này đã làm nhiều người tu hành phải giật mình nhìn lại. Và họ bình luận rất sôi nổi.
Sao Mai:
-
Xin cảm ơn các anh đã quan tâm và bình luận!
Phóng viên:
- Tôi hy vọng bên chị sẽ tiếp tục đưa ra những bài viết mới với
những chủ đề mà nhiều người quan tâm. Hẹn gặp lại thieendinh-hhn.blogspot.com trong những bài viết sau. Xin cảm ơn chị!
Sao Mai:
- Vâng, cảm ơn bạn và
chào bạn!
.jpg)
